هدف: هدف از انجام پژوهش حاضر ارائه الگوی پارادایمی اغنای نماز جماعت مدارس از دیدگاه روحانیون و ائمه جماعات مدارس است. روش: روش پژوهش کیفی و مبتنی بر نظریه داده بنیاد است. جامعه آماری کلیه روحانیون و ائمه جماعات مدارس شهرستان نجف آباد است که 16 نفر از آنان به شیوه هدف مند و براساس اصل اشباع نظری به عنوان نمونه انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. اطلاعات مورد نیاز از طریق مصاحبه های عمیق و نیمه ساخت یافته با روحانیون و ائمه جماعات مدارس گردآوری و تحلیل آن ها طی سه فرآیند؛ کدگذاری باز، محوری و گزینشی مفهوم پردازی و انجام شد. یافته ها: کدگذاری اطلاعات باعث شکل گیری 114 مفهوم اولیه، 53 مضمون فرعی و 18 مضمون اصلی شد که مقوله هسته پژوهش با عنوان «اغنای نماز جماعت مدارس در پرتو اذان» برساخت شد. مضامین اصلی شامل «کسب آمادگی برای نماز، ایجاد حضور قلب در نماز و نظم دهی به دانش آموزان (شرایط علّی)، درک مفاهیم اذان، برقراری ارتباط بین اذان و نماز، توجه به کارکرد و اهمیت اذان و الگوسازی (شرایط زمینه ای)، کیفیت تلاوت اذان، کادر مدرسه و اذان، اذان گویی معلمان توانمند و تلاوت اذان به صورت زنده (شرایط مداخله گر)، فعالیت های انگیزشی، برگزاری مسابقات اذان و آموزش مفاهیم و صوت اذان (راهبردها)، افزایش معرفت، ارزش آفرینی، بهره وری زمان نماز و هدف اذان، شعار اسلام (پیامدها)» هستند و اغنای نماز جماعت مدارس با توجه به اذان نیازمند تغییر نگاه و نگرش به اذان و تببین و روشن گری آن است. نتیجه گیری: مدل پارادایمی پژوهش بازنمایی از شرایط و علل، عوامل و ضرورت های لازم برای اغنای نماز جماعت مدارس در پرتو اذان است که برای تحقق آن لازم است تمام مؤلفه های اثرگذار با اتخاذ تدابیر و راهبردهای لازم پیامدهای این امر را فراهم سازند.

1عینی­ سازی تمدن تراز اسلامی مبتنی بر درک روشن تمام زوایای فرهنگ اسلامی در تمام ابعاد آن است. مسئله در پژوهش حاضر آن است که نماز جماعت به همراه الزامات و بایسته ­های آن، چه ظرفیتی در مسیر ساخت تمدن مطلوب اسلامی دارد؟ ضرورت این مسئله از یک سو مرتبط با اهمیت فهم دقیق فرهنگ اسلامی است و از سوی دیگر به ضرورت تمدن­ سازی در جامعه اسلامی ارتباط می ­یابد. بر اساس یافته­ های پژوهش حاضر به روش تحلیلی مقایسه ­ای، بایدهای نماز جماعت منتقل کننده عوامل شکوفایی و ماندگاری تمدن هم در بعد حاکمیت و هم ملت هستند و نیز نبایدهای نماز جماعت، عوامل انحطاط تمدن را در همان دو بعد، می ­آموزند. در نتیجه سنت پرارزش نماز جماعت، به عنوان رزمایش تمدنی در فرهنگ اسلامی شناخته می شود و ارزش بالای آن نیز به اهمیت بالای تمدن سازی ارتباط می ­یابد. نیز نه تنها الزامات هنجاری، بلکه مرجحات هنجاری در فرهنگ اسلامی، باید تحلیل تمدنی شوند.

1هدف: بررسی اجتهادی «برگزاری نماز جماعت در مدارس» و استنباط حکم آن و نیز احکام روشهای تربیتی در این زمینه و روشهای آسیب­زا، هدف این پژوهش بود. روش: این پژوهش برای حل مساله خود از روش اجتهادی مبتنی بر روش­شناسی دانش فقه (و فقه تربیتی) بهره گرفته و میزان مطلوبیت نماز جماعت و روشهای مفید و نامفید آنرا با مراجعه به قرآن و سنت و عقل و قواعد فقهی استنباط نموده است. یافته­ ها: بررسی­ها نشان می­دهد که اقامه نماز جماعت، بر کارگزاران تربیتی مدرسه از باب وظایف عام هدایتی هر مسلمان، متسحب است و بعنوان کارگزار حکومت اسلامی و یا نائب/وکیل/اجر خانواده مسلمان واجب است. همچنین در جمهوری اسلامی ایران، تکلیفی قانونی است. روشهای برگزاری نماز خود، محکوم به احکام و ضوابطی هستند و از مهمترین ضوابط شرط احتمال تاثیر و حرمت إضرار و إضلال در انتخاب سبک­ها و روشهای تربیتی است. همچنین بهره­گیری از إجبار شدید (واداشتن متربی با سلب اختیار) و إکراه شدید (واداشتن متربی با تهدید جان و آبرو) و إکراه متوسط (واداشتن متربی با تهدید به سلب حقوق الزامی) در اقامه نماز جایز نیست. همچنین درصورتی که اقامه نماز جماعت موجب تنفر از نماز و یا تثبیت نفاق و دورویی (در بلندمدت) شود، حرام و واجب است کارگزاران مدرسه، روش­های مفیدتر و مبتنی بر کارشناسی دقیق، را جایگزین نمایند. نتیجه ­گیری: این نوشتار نشان داد که فقه تربیتی ظرفیت خوبی برای استخراج تجویزات تربیتی اسلام در یک مساله (نماز جماعت و مسائل پیرامون آن) دارد و می­تواند در کنار تحقیقات فلسفی، تاریخی، تطبیقی و تجربی در تربیت ­پژوهی به کار آید.

هدف: هدف از انجام این مقاله، بررسی جوانب مختلف مسجد و نماز جماعت و استنباط برداشتهای مدیریتی و سازمانی در خصوص دانشگاه اسلامی بود. روش: برای دستیابی به هدف، ابتدا سعی شد با رجوع به منابع مختلف اسلامی، با احکام و مسائل مربوط به مسجد و نماز جماعت آشنا شویم و سپس با دیدگاه جامع شکل گرفته، ابعاد دانشگاه اسلامی تبیین شود. یافته ها: با توجه به تعالیم اسلامی و احکام مطرح شده راجع به مسجد، ابعاد و کارکردها و مدل مطلوب دانشگاه اسلامی بیان شد. ویژگی ها و ابعاد وجودی امام جماعت و معیارهای انتخاب امام جماعت، مبنای مناسبی برای تعیین ملاکهای انتخاب افراد در دانشگاه اسلامی است. ایجاد رضایت در نیروی انسانی در مسجد و دانشگاه اسلامی برای اثربخشی و دستیابی به اهداف ضروری به نظر می رسد. احکام مسجد و نماز جماعت می تواند در اداره ی امور و چگونگی انجام فعالیتها و فرایندها دانشگاه اسلامی راهگشا باشد. نتیجه گیری: تجزیه و تحلیل تطبیقی نماز جماعت، مسجد و دانشگاه اسلامی، ما را در شناخت ابعاد دانشگاه اسلامی و دستیابی به مدل مطلوب یاری می دهد. برداشتهای مدیریتی و سازمانی از احکام مسجد و نماز جماعت، اصول کاربردی دقیقی را به دست می دهد که می توانند روند توسعه و تعالی را در دانشگاه اسلامی تسهیل کنند و تسریع بخشند.

زمینه هدف: معنویت یکی از ابعادسلامت محسوب می شود. . هدف این پژوهش بررسی رابطه اقامه نماز جماعت با سلامت معنوی دانشجویان علوم پزشکی مازندران در سال تحصیلی 96-97 بود. روش بررسی: در این مطالعه از روش تحقیق کوهورت استفاده شد. جامعه آماری پژوهش، دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مازندران تشکیل داده که از بین آنها به تعداد 160 نفر به عنوان نمونه پژوهشی با روش نمونه گیری بر مبنای هدف و با استفاده از نمونه گیری آسان انتخاب شدند. برای گرد آوری اطلاعات، پرسشنامه سلامت معنوی فرهنگستان علوم پزشکی روی نمونه پژوهش اجرا شد. برای تحلیل یافته ها از آزمون هایT-test و Chi2 استفاده شد و ارزش p کمتر از 0. 05 درصد معنی دار تلقی شد. یافته ها: نتایج مطالعه نشان دادکه که میانگین مجموع کل نمرات سلامت معنوی دانشجویان به تفکیک گروه اقامه کنندگان نماز جماعت و گروه شاهد آن به ترتیب 95. 5 ± 19. 7 و 70. 2 ± 14. 6بود. تفاوت معناداریدر سطح سلامت معنوی در دو گروه دانشجویان اقامه کننده نماز جماعت و شاهد وجود داشت( p: نتیجه گیری: باتوجه به ارتباط اقامه نماز جماعت با سلامت معنوی دانشجویان، می توان با برنامه ریزی بهتر در فرهنگ سازی بیشتر اقامه نماز جماعت در دانشگاه ها، موجبات ارتقای سلامت معنوی دانشجویان را مهیا ساخت.

مقدمه: پژوهش های متعدد عرضه می دارد که شرکت در نماز جماعت بر سلامتی روحی و روانی تأثیر مثبتی دارد و همچنین موجب هدایت معنوی انسان ها می گردد. در این راستا، مطالعه حاضر با هدف آسیب شناسی عدم حضور دانشجویان در نماز جماعت در دانشگاه علوم پزشکی شیراز انجام شد تا ضمن تحلیل آسیب شناسی عدم حضور دانشجویان در نماز جماعت دانشگاه چاره مناسبی جهت برگزاری هر چه باشکوه تر این فریضه الهی ارائه نماید.مواد و روش ها: در این مطالعه توصیفی-مقطعی از مجموع جامعه آماری که 9471 دانشجوی مشغول به تحصیل در دانشگاه علوم پزشکی شیراز در سال 1402 بودند، 436 نفر با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی-طبقه ای انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه ای شامل اطلاعات دموگرافیک و عوامل اثرگذار بر شرکت در نماز جماعت بود و روایی و پایایی آن مورد تأیید قرار گرفت. در این مطالعه تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS 23 صورت گرفت. به منظور بررسی اثر عوامل جمعیت شناختی بر نمره کل پرسشنامه از آزمون های تی دو نمونه مستقل، آنالیز واریانس و ضریب همبستگی استفاده گردید.یافته ها: نتایج آزمون های آماری نشان دادند که از بین متغیرهای دموگرافیک مواردی شامل رشته و مقطع تحصیلی، وضعیت تأهل و سن افراد اثرات معناداری بر نمرۀ کل پرسشنامه داشتند (0/05>P). افراد متأهل (0/014=P) و دانشجویان دکتری حرفه ای (0/034=P) نمره پرسشنامۀ بیشتری کسب کردند و با افزایش سن نمرۀ پرسشنامه افزایش یافت (0/001=P) همچنین، تأثیر عوامل فیزیکی، امام جماعت، اطرافیان و تمایلات شخصی در جذب به نماز معنادار (0/001≥P) و تأثیر فعالیت های فوق برنامه و حضور مشاور غیر معنادار بود (0/924=P).نتیجه گیری: با توجه به نتایج این پژوهش توجه به تجهیز بهتر نمازخانه و برگزاری فعالیت های فوق برنامه در آن، نقش مؤثر امام جماعت و مشاورین مذهبی، و حضور مسئولان و استادان در نماز جماعت باعث ایجاد ترغیب و تشویق به برپایی این تکلیف الهی می شود و مسئولان دانشگاه با طرح و برنامه ریزی بهتر، قادر خواهند بود امکان شرکت حداکثری را مهیا نمایند.